030 Dialogi z tradycją Zbigniew Herbert Historia Minotaura

Twórczość Zbigniewa Herbarta jest dialogiem z kulturą europejską. Mistrz często odwołuje się do antyku, chętnie sięga po mity, by mówić o współczesnych problemach. Zabierzmy młodzież w podróż do świata myśli Herbertowskich. 

Temat: Dialogi z tradycją – Zbigniew Herbert Historia Minotaura

Krajobraz grecki przemówił do mnie patetycznym głosem mitu i tragedii.

Zbigniew Herbert

Główne zagadnienia lekcji:
Lekcja poświęcona jest analizie i interpretacji prozy poetyckiej Zbigniewa Herberta Historia Minotaura. Uczniowie poznają pojęcie reinterpretacji, prześledzą w jaki sposób Herbert jej dokonuje.

Cele lekcji:

Uczeń:

  • przy pomocy nauczyciela interpretuje utwór Herberta
  • w czytanym tekście wskazuje obecność toposu antycznego; wyjaśnia jego znaczenie
  • dostrzega żywotność motywów antycznych w czytanych utworach
  • rozpoznaje znaczenia uniwersalne niesione przez motywy antyczne obecne w czytanych wierszach
  • swoimi słowami wyjaśnia na konkretnych przykładach, na czym polega reinterpretacja mitów w poezji Herberta
  • wskazuje zastosowane w wierszach środki artystyczne i określa ich funkcje
  • wyjaśnia, dlaczego mity i toposy greckie (śródziemnomorskie) można nazwać wspólnym językiem kultury europejskiej         

Uwagi dotyczące realizacji:
Lekcja trwa 45 minut. Uczniowie analizują i interpretują tekst Herberta, zestawiając zawarte w nim informacje o mitycznych postaciach z wiadomościami wynikającymi z mitu. Szukają głębszych sensów reinterpretacji.

Środki dydaktyczne:

  • Krzysztof Mrowcewicz, Przeszłość i dziś, s. 83 -84
  • Słownik wyrazów obcych
  • Kartka z zeszytu

Przebieg lekcji:

  1. Krótki wykład nauczyciela na temat twórczości Zbigniewa Herberta i roli nawiązań do mitologii.
  2. Przypomnienie mitu o Tezeuszu i Minotaurze.
  3. Odczytanie wiersza.
  4. Nawiązania do mitycznej opowieści, kreacja głównych bohaterów mitu[1]
W mitologiiElementy wspólneW utworze Herberta
Gmach bez wyjścia, miejsce odosobnienia, izolacjilabiryntRodzaj szkoły myślenia, system korytarzy od najprostszych do coraz bardziej skomplikowanych; różnica poziomów; schody abstrakcji; Minotaur nic z tego nie rozumiał;
miejsce wyzwalające poczucie zagubienia, goryczy, bezradności; miejsce tortur.
Heros, triumfator, pogromca monstrum podstępny, nieludzkiTezeusz„zręczny morderca”,
bezlitosny, okrutny, zabójca do wynajęcia przez władzę
Pazerne monstrum, potwór, budzi grozęMinotaurKsiążę, z nienaturalnie dużą głową, silny, nieco melancholijny – matołek
niedorozwinięty, nieszczęśliwy, zagubiony, bezbronny kaleka
Genialny artysta, wynalazca, budowniczy labiryntuDedal
Modny inżynier, twórca głośnego kierunku architektury pedagogicznej,
twórca miejsca tragedii Minotaura
Rozumny król, chroni poddanychMinosChce zgładzić szkaradnego, nieudanego syna, bezwzględny, okrutny władca
  1. Próba odczytania symbolicznego znaczenia w tekście Herberta poszczególnych postaci i motywu labiryntu. Uzupełnienie tabeli (tekst niebieską czcionką). 
  2. Analiza puenty utworu Herberta – Zabity książę odnajduje wreszcie mądrość. Labirynt – niepotrzebny już elementarz.
  3. Sformułowanie wniosków: Herbert dokonuje reinterpretacji mitu. Opowieść okazuje się przerażająco banalna: książę z powodu swej ułomności zostaje ukryty, a potem zabity z rozkazu ojca. Nawet tak przetworzony mit odsłania prawdy ludzkiego istnienia: odwieczną bezwzględność władzy, której słabi i kalecy nie są potrzebni, więc należy się ich pozbyć oraz majestat i potęgę śmierci – zabity książę odnajduje wreszcie mądrość.
  4. Wyjaśnienie pojęcia reinterpretacja.  Nauczyciel poleca uczniom, aby zastanowili się nad  znaczeniem i budową słowotwórczą wyrazu reinterpretować. W razie trudności odsyła młodzież do słownika wyrazów obcych. Następnie prosi o wykonanie ćwiczenia:

Wyraz reinterpretować jest zbudowany tak samo jak wyraz rehabilitować. Jakie znaczenie wnosi przedrostek re- ? Podaj trzy przykłady wyrazów utworzonych w ten sam sposób.

  1. Zwrócenie uwagi młodzieży na ironiczny ton wypowiedzi Herberta. Próba odszukania ironii w tekście i wyjaśnienia jej roli. Ironicznie Herbert odnosi się zarówno do Dedala i jego dzieła, jak i do Tezeusza oraz Minosa. Sympatia mówiącego jest po stronie skrzywdzonego nieszczęśnika. Ironia podkreśla wymowę utworu.
  2. Zadanie domowe: Przygotuj się do powtórzenia z antyku grecko-rzymskiego.

[1] Pomysł zaczerpnięty z opracowania Agnieszki Grudzińskiej, Rok Zbigniewa Herberta. Spotkania z „panem od poezji” na lekcjach języka polskiego. WOM Częstochowa

Udostępnij

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.